Warmtepomp en geluid: normen, overlast en oplossingen

Hoeveel geluid mag een warmtepomp maken?

Sinds 1 april 2021 geldt in Nederland een wettelijke grens voor het geluid van een buitenopgestelde warmtepomp of airco bij een woning. De installatie mag op de erfgrens met de buren niet meer dan een bepaald aantal decibel produceren, waarbij 's nachts een strengere grens geldt dan overdag. In de praktijk komt het erop neer dat een warmtepomp 's nachts flink stiller moet zijn dan overdag, omdat geluid dan als hinderlijker wordt ervaren.

Belangrijk is dat de norm geldt op de perceelsgrens van de buren, niet bij uw eigen gevel. Het gaat dus niet om hoe hard u het zelf vindt, maar om wat er bij de buurman aankomt. De fabrikant geeft voor elk model een geluidsvermogen op (in decibel), maar hoeveel daarvan uiteindelijk bij de buren overblijft, hangt sterk af van de plaatsing, de afstand en de omgeving. Een op papier stille pomp kan door een ongelukkige plek alsnog over de norm gaan, en andersom. Laat daarom bij twijfel vooraf een geluidsberekening maken; een goede installateur kan dat.

Waar komt de overlast precies vandaan?

Het geluid van een warmtepomp bestaat uit twee delen. Ten eerste de ventilator, die lucht door de buitenunit trekt: dat geeft een ruisend, waaierend geluid. Ten tweede de compressor, die een lagere, meer constante bromtoon produceert. Juist die lage bromtoon wordt door veel mensen als hinderlijk ervaren, omdat lage tonen slecht te isoleren zijn en 's nachts in een stille omgeving goed doordringen.

Overlast ontstaat zelden door de pomp alleen, maar door de combinatie met de omgeving. Een buitenunit die vlak tegen een schutting of in een nauwe steeg staat, kaatst het geluid terug en versterkt het. Een harde, gladde ondergrond doet hetzelfde. Ook trillingen spelen mee: als de unit niet trillingvrij is opgehangen of geplaatst, kan de bromtoon zich via muur of vloer door het huis verspreiden — soms zelfs bij de buren. En hoe dichter de unit bij een slaapkamerraam (van uzelf of de buren) staat, hoe eerder het als storend wordt ervaren.

Hoe wordt het geluid gemeten en getoetst?

Of een warmtepomp aan de norm voldoet, wordt niet met een simpele losse meting bepaald, maar met een gestandaardiseerde rekenmethode. Daarbij wordt uitgegaan van het opgegeven geluidsvermogen van het toestel, de afstand tot de erfgrens, en correcties voor de opstelling (bijvoorbeeld of de unit tegen een muur staat, wat het geluid versterkt). De uitkomst is het geluidsniveau op de perceelsgrens, dat aan de dag- en nachtnorm wordt getoetst.

Voor u als bewoner is het belangrijkste dat dit een controleerbare, objectieve toets is. Bij een nieuwe installatie hoort een installateur die berekening te kunnen maken of laten maken, zodat u zeker weet dat de plaatsing binnen de regels valt. Twijfelt u bij een bestaande situatie of er sprake is van overlast, dan kan de gemeente een rol spelen: die houdt toezicht op de geluidsregels en kan bij een klacht een meting of berekening laten uitvoeren. Ga bij een burenconflict daarom niet zelf met een telefoon-app meten (die zijn onnauwkeurig), maar volg de officiële weg.

Slimme plaatsing voorkomt de meeste problemen

Verreweg de meeste geluidsoverlast is te voorkomen door de buitenunit goed te plaatsen. De belangrijkste vuistregels: zet de unit zo ver mogelijk van slaapkamerramen van uzelf én de buren, vermijd een plek in een nauwe hoek of steeg waar geluid terugkaatst, en richt de luchtuitblaas niet recht op de buren of een muur. Een plek aan de straatkant of boven een garage is vaak beter dan achter in een smalle tuin tegen de schutting.

Minstens zo belangrijk is een trillingvrije montage: de unit hoort op trillingdempers te staan of te hangen, zodat de bromtoon zich niet via de constructie verspreidt. Een deugdelijke, stevige ondergrond die niet meeresoneert helpt daarbij. Laat de plaatsing daarom bepalen door een installateur die niet alleen naar de kortste leidingweg kijkt, maar ook naar geluid en naar de positie van de buren. Een paar meter verschil in opstelling kan het verschil zijn tussen nul klachten en een slepend burenconflict.

Oplossingen als de warmtepomp al te veel geluid maakt

Staat de warmtepomp er al en ervaart u of de buurman overlast, dan zijn er verschillende maatregelen. De eenvoudigste is een omkasting of geluidsscherm rond de buitenunit: een speciaal ontworpen behuizing met geluiddempend materiaal die de lucht wel doorlaat maar het geluid dempt. Let op dat zo'n kast de luchtstroom niet belemmert, want dan gaat het rendement omlaag en kan de pomp juist harder gaan draaien.

Andere opties zijn het verbeteren van de trillingdemping, het verplaatsen van de unit naar een gunstigere plek, of het instellen van een stillere nachtstand (veel moderne warmtepompen hebben een 'silent mode' die 's nachts het toerental begrenst). In hardnekkige gevallen kan vervanging door een stiller model of een ander type (bijvoorbeeld een bodemwarmtepomp, die geen luidruchtig buitendeel heeft) de oplossing zijn, al is dat een forse ingreep. Welke maatregel loont, hangt af van de oorzaak — en die laat u het beste eerst goed vaststellen.

Via Installatieplatform.nl vergelijkt u gecontroleerde warmtepomp-installateurs bij u in de buurt die vooraf naar geluid en plaatsing kijken, of die een bestaande overlastsituatie kunnen beoordelen. Alle vakmensen zijn geverifieerd op KvK-inschrijving en identiteit en worden beoordeeld door eerdere klanten, zodat u kiest op bewezen kwaliteit.