Riool verstopt: betaalt de gemeente of betaalt u zelf?

Eerst inschatten: één afvoer of alles tegelijk?

Voordat u iemand belt, kunt u met twee simpele observaties al veel zeggen over de plaats van de verstopping.

• Is er maar één afvoer verstopt, bijvoorbeeld alleen de wastafel of alleen de douche? Dan zit het probleem vrijwel zeker lokaal in de sifon of het eerste stuk leiding van dat ene afvoerpunt. Dit is bijna altijd zelf op te lossen of een kleine klus voor een loodgieter.
• Zijn meerdere afvoeren tegelijk verstopt (toilet, douche én keuken), komt er water omhoog op het laagste punt in huis, of hoort u geborrel in andere afvoeren als u doorspoelt? Dan zit de verstopping dieper: in de verzamelleiding onder of naast uw woning, of nog verder richting het hoofdriool.
• Hebben ook de buren last, of ziet u water omhoog komen uit putten in de straat? Dan zit het probleem waarschijnlijk in het gemeentelijke hoofdriool. In dat geval belt u de gemeente, niet een ontstoppingsbedrijf.

In de tussentijd: gebruik zo min mogelijk water, spoel het toilet niet blijven doorspoelen (het water moet ergens heen) en zet geen was- of vaatwasmachine aan. Bij water dat via het schrobputje of de kruipruimte omhoog komt: houd spullen weg van het laagste punt en ventileer tegen de geur.

De hoofdregel: de erfgrens en het ontstoppingsstuk bepalen wie betaalt

De rioolaansluiting van uw woning bestaat uit twee delen. Het deel op uw eigen perceel, van de woning tot aan de erfgrens, is eigendom en verantwoordelijkheid van de woningeigenaar. Het hoofdriool in de straat, en meestal ook het aansluitstuk vanaf de erfgrens naar dat hoofdriool, is de verantwoordelijkheid van de gemeente.

De grens tussen die twee delen wordt in de praktijk gemarkeerd door het ontstoppingsstuk (ook wel erfscheidingsputje of controleput genoemd): een T-stuk met deksel in de rioolleiding, meestal vlak bij de erfgrens in de voortuin, achterpad of soms onder een stoeptegel. Via dit punt kan de leiding beide kanten op geïnspecteerd en ontstopt worden.

De verdeling is dan in de regel simpel:

• Verstopping tussen uw woning en het ontstoppingsstuk: uw eigen verantwoordelijkheid, dus uw rekening (of die van uw verhuurder, daarover verderop meer).
• Verstopping voorbij het ontstoppingsstuk richting het hoofdriool, of in het hoofdriool zelf: verantwoordelijkheid van de gemeente. Melden bij de gemeente is gratis en de gemeente lost het op eigen kosten op.

Belangrijke kanttekening: gemeenten hanteren via hun eigen rioolverordening soms afwijkende regels over waar de grens precies ligt en wie het deel tussen erfgrens en hoofdriool onderhoudt. Niet elke woning heeft bovendien een (vindbaar) ontstoppingsstuk, zeker bij oudere huizen. Check daarom bij twijfel de website van uw gemeente op 'rioolverstopping' voordat u kosten maakt: veel gemeenten beschrijven daar precies welke stappen zij van u verwachten.

Zo checkt u zelf aan welke kant de verstopping zit

Met het ontstoppingsstuk kunt u de beslissende check zelf doen, en die check bepaalt wie betaalt.

• Zoek het ontstoppingsstuk. Kijk bij de erfgrens in de voortuin of het achterpad naar een (soms ingegraven) deksel, meestal van PVC. Bij twijfel: op de bouwtekening van de woning staat het rioolverloop, en sommige gemeenten kunnen de ligging van de huisaansluiting opzoeken.
• Open het deksel en kijk in het putje.
• Staat het ontstoppingsstuk vol water (of rioolwater)? Dan kan het water niet weg richting het hoofdriool: de verstopping zit voorbij de erfgrens, in het gemeentelijke deel. Bel de gemeente; die komt in de regel kosteloos ontstoppen. Schakel in dit geval géén ontstoppingsbedrijf op eigen kosten in, want die rekening krijgt u meestal niet meer terug.
• Is het ontstoppingsstuk droog terwijl uw afvoeren binnen vol staan? Dan zit de verstopping aan uw kant, ergens tussen de woning en het ontstoppingsstuk. Dat is uw eigen verantwoordelijkheid: zelf proberen of een ontstoppingsbedrijf inschakelen.

Geen ontstoppingsstuk te vinden? Val dan terug op de signalen uit de eerste paragraaf (meerdere afvoeren, buren, putten in de straat) en neem bij twijfel eerst contact op met de gemeente voordat u opdracht geeft aan een bedrijf. Sommige gemeenten graven het ontstoppingsstuk op verzoek op of doen een voorcontrole. Documenteer wat u aantreft met foto's: dat helpt bij een eventuele discussie over wie moet betalen.

Zelf ontstoppen of een bedrijf bellen, en wat kost dat?

Zit de verstopping aan uw kant, dan kunt u bij een lokaal probleem eerst zelf aan de slag: sifon onder de wastafel losdraaien en schoonmaken, een ontstopper (plopper) op toilet of douchputje, of een handspiraal voor het eerste stuk leiding. Wees terughoudend met agressieve chemische ontstoppers: ze lossen vet- en haarproppen maar deels op, zijn slecht voor oudere leidingen en maken het werk voor een ontstopper daarna onaangenaam en soms gevaarlijk.

Lukt het niet, of staan meerdere afvoeren vol, dan is het werk voor een professioneel ontstoppingsbedrijf of loodgieter met ontstoppingsapparatuur. Richtprijzen:

• Ontstoppen van een binnenriool of huisaansluiting met veerspiraal of hogedruk: € 100 tot € 300, afhankelijk van bereikbaarheid en tijdstip. Voor avond-, nacht- en weekendspoed komt daar een toeslag bij van 25 tot 50 procent.
• Camera-inspectie van de riolering: € 150 tot € 400. Zinvol bij terugkerende verstoppingen, want de camera laat zien wát er aan de hand is: een vetprop, wortelingroei, een verzakte of gebroken leiding.
• Losse sifon of afvoer van één toestel ontstoppen: vaak € 90 tot € 150.

Vraag altijd vooraf naar het tarief, de voorrijkosten en of er een minimumtarief geldt. Wees alert op ontstoppingsbedrijven die bovenaan advertenties staan met lokkertjes als 'vanaf € 49': het eindbedrag valt daar berucht vaak vele malen hoger uit. Een gecontroleerd bedrijf met beoordelingen en een duidelijke prijsopgave vooraf voorkomt dat een vervelende dag een dure dag wordt.

Terugkerende verstoppingen: wortels, verzakking of verkeerd gebruik

Komt de verstopping steeds terug, dan is ontstoppen symptoombestrijding en wilt u de oorzaak weten. Een camera-inspectie (€ 150 tot € 400) geeft uitsluitsel. De drie klassiekers:

• Wortelingroei. Boomwortels zoeken vocht en groeien via kieren en verbindingen de leiding in, waar ze een steeds dichter wortelpakket vormen. Wortels frezen uit de leiding kost circa € 150 tot € 500; zonder herstel van de kier komen ze terug. Definitief herstel betekent de leiding plaatselijk vervangen of van binnenuit relinen.
• Verzakte of gebroken leiding. Vooral bij oudere huizen en zettingsgevoelige grond kan de leiding verzakken, waardoor water blijft staan en vuil bezinkt. Een verzakt of gebroken deel vervangen kost inclusief graafwerk al snel € 500 tot € 2.500, afhankelijk van diepte, lengte en bestrating.
• Verkeerd gebruik. Vet en olie door de gootsteen, vochtige doekjes, kattenbakvulling en maandverband door het toilet: samen goed voor een groot deel van alle verstoppingen. Vet stolt in de leiding en doekjes breken niet af, wat ze ook op de verpakking beloven.

Ligt het probleem op het gemeentelijke deel (bijvoorbeeld wortelingroei voorbij de erfgrens), meld het dan gewoon opnieuw bij de gemeente, ook als die al eens langs is geweest. Bewaar rapportages van camera-inspecties: die zijn bewijs bij discussies met gemeente, verzekeraar of (ver)koper van de woning.

Huurwoning: verstopping door gebruik of door een gebrek?

Huurt u de woning, dan geldt een eigen verdeling, los van de vraag gemeente of perceel. De hoofdlijn uit het huurrecht (onder meer het Besluit kleine herstellingen):

• Verstopping door gebruik is in de regel voor de huurder. Het schoonhouden en ontstoppen van sifons, afvoeren en het binnenriool tot aan de gemeenschappelijke of hoofdleiding hoort bij de kleine herstellingen, zeker als de verstopping komt door wat er doorheen gespoeld is: vet, haren, doekjes.
• Verstopping of storing door een gebrek aan de woning is voor de verhuurder. Denk aan een verzakte, gebroken of verkeerd aangelegde leiding, wortelingroei of een constructiefout. Dat is groot onderhoud, en de kosten daarvan mogen niet op de huurder worden afgewenteld.

In de praktijk is de oorzaak pas duidelijk als de ontstopper of camera erin is geweest. Verstandige route als huurder: meld de verstopping altijd eerst schriftelijk bij de verhuurder en maak afspraken over wie het bedrijf inschakelt. Blijkt uit de inspectie een gebrek (bijvoorbeeld een verzakking), dan horen de kosten bij de verhuurder terecht te komen, ook als u zelf heeft voorgeschoten. Betaalt u als huurder servicekosten voor een ontstoppingsabonnement, check dan eerst of ontstoppen daar al onder valt. Komt u er met de verhuurder niet uit over de kostenverdeling, dan kan (bij een gereguleerd huurcontract) de Huurcommissie of anders het Juridisch Loket een eerste stap zijn. Formuleringen in het huurcontract die al het rioolonderhoud bij de huurder leggen, zijn overigens niet zomaar geldig: de wettelijke verdeling gaat in de regel voor.

Snel een betrouwbare ontstopper of loodgieter vinden

Samengevat: check eerst het ontstoppingsstuk of de signalen van een hoofdrioolprobleem. Is de gemeente aan zet, bel dan de gemeente en betaal niets. Zit de verstopping op uw eigen terrein, probeer dan eerst de simpele middelen en schakel daarna een professional in, met een duidelijke prijsafspraak vooraf.

Juist in de ontstoppingsbranche is het verschil tussen bedrijven groot, en een verstopping is precies het moment waarop u geen tijd heeft om uitgebreid te vergelijken. Via Installatieplatform.nl vindt u gecontroleerde loodgieters en ontstoppingsspecialisten bij u in de buurt: elk bedrijf is geverifieerd op KvK-inschrijving en identiteit en wordt beoordeeld door eerdere klanten, zodat u vooraf ziet met wie u te maken heeft. U omschrijft het probleem, geeft aan dat het spoed is, en ontvangt bij spoed vandaag nog reactie van beschikbare vakmensen in uw regio.