Stroomuitval in huis: wie bellen en wie betaalt?

Eerste check: hele straat of alleen uw huis?

Deze ene vraag bepaalt de hele route, dus begin hier.

• Kijk naar buiten. Brandt er licht bij de buren, doen lantaarnpalen het (in het donker), staan er huizen verderop wel aan? Vraag het desnoods even in de buurtapp.
• Hele straat of buurt zonder stroom: dit is een storing in het net. Daar kunt u zelf niets aan doen en er valt thuis ook niets te repareren. Bel het nationale storingsnummer 0800-9009 (gratis, 24 uur per dag): uw melding komt automatisch bij uw regionale netbeheerder terecht, zoals Liander, Enexis of Stedin. Op storingskaarten zoals gasenstroomstoringen.nl en de site van uw netbeheerder ziet u of de storing al bekend is en wat de verwachte hersteltijd is.
• Alleen uw huis donker: dan zit het in uw eigen installatie, en gaat u naar de meterkast. Daarover hieronder alles.
• Een deel van uw huis doet het nog: ook dan is het uw eigen installatie; er is één groep of aardlekschakelaar uitgevallen.

Bij een netstoring is het vooral een kwestie van wachten. Praktische tips voor de tussentijd: houd koelkast en vriezer dicht (een dichte vriezer houdt het vele uren vol), laat één lichtknop aan staan zodat u merkt wanneer de stroom terug is, en schakel gevoelige apparatuur en zware verbruikers uit om een piek bij het herstel te voorkomen. De netbeheerder herstelt de storing tot en met de meter kosteloos; alles achter de meter is uw eigen terrein.

Naar de meterkast: hoofdschakelaar, aardlekschakelaar en groepen

Doet alleen uw huis het niet, open dan de meterkast. Daar ziet u (in een moderne installatie) drie soorten schakelaars:

• De hoofdschakelaar: schakelt de hele installatie in of uit.
• Eén of meer aardlekschakelaars: bredere schakelaars, vaak met een testknop (T). Een aardlekschakelaar bewaakt meerdere groepen tegelijk en schakelt razendsnel uit zodra er stroom 'weglekt', bijvoorbeeld via een defect apparaat of vocht. Dat is een beschermingsmaatregel, geen defect van de schakelaar zelf.
• Installatieautomaten (de groepen): smallere schakelaars per stroomgroep, bijvoorbeeld voor de keuken, de wasmachine of de verdiepingen. In oude kasten zitten in plaats daarvan schroefzekeringen (stoppen) met een gekleurd verklikkeroogje dat bij een doorgebrande stop loskomt.

Kijk welke schakelaar omlaag staat (of welke stop doorgebrand is):

• Staat een aardlekschakelaar omlaag, dan is er ergens lekstroom geweest: vrijwel altijd een defect of vochtig apparaat. Ga naar het zoekschema in de volgende paragraaf.
• Staat één groep omlaag, dan was die groep overbelast (te veel apparaten tegelijk, denk aan waterkoker plus airfryer plus magnetron op één keukengroep) of is er kortsluiting in een apparaat op die groep. Haal stekkers los, schakel de groep weer in en verdeel de belasting.
• Springt er bij het inschakelen direct weer iets uit, forceer dan niets en blijf niet eindeloos herhalen: dan is er echt iets mis en gaat u richting elektricien.

Belangrijk: u mag schakelaars bedienen en stekkers uit stopcontacten halen, maar ga nooit zelf in de bedrading, achter afdekplaten of in de meterkastbedrading werken. Dat is werk voor een (erkend) elektricien.

Het zoekschema: zo vindt u het defecte apparaat in tien minuten

Slaat de aardlekschakelaar (of een groep) steeds opnieuw uit, dan is er bijna altijd één apparaat de boosdoener. Zo vindt u het zonder gereedschap:

• Stap 1: zet alle installatieautomaten (groepen) die onder de uitgevallen aardlekschakelaar vallen uit.
• Stap 2: schakel de aardlekschakelaar weer in. Blijft hij nu hangen, dan zit de fout in een van de groepen of apparaten, niet in de vaste installatie. Klapt hij ook nu direct uit, terwijl alle groepen uit staan, dan zit de fout in de vaste installatie of de schakelaar zelf: bel een elektricien.
• Stap 3: zet de groepen één voor één weer aan, met even wachten ertussen. Springt de aardlekschakelaar eruit zodra u een bepaalde groep inschakelt, dan heeft u de verdachte groep te pakken.
• Stap 4: zet die groep weer uit, haal álle stekkers van apparaten op die groep uit het stopcontact (vergeet vaste verbruikers zoals de vaatwasser, boiler en buitenverlichting niet), en schakel de groep weer in. Blijft alles nu aan, dan is het een van de apparaten.
• Stap 5: sluit de apparaten één voor één weer aan, telkens even wachten. Het apparaat waarbij de schakelaar eruit klapt, is de boosdoener. Laat dat apparaat los van het net en laat het repareren of vervang het.

Klassieke verdachten: waterkokers en koffiezetapparaten (verkalking), wasmachine en vaatwasser (vocht en verwarmingselementen), diepvriezers op leeftijd, buitenverlichting en tuinapparatuur na regen, en goedkope opladers. Ook een doorgebrande halogeen- of ovenlamp kan de aardlek laten uitschakelen.

Vindt u zo geen boosdoener, of schakelt de aardlek af en toe schijnbaar willekeurig uit (bijvoorbeeld alleen bij regen), dan kan het in de vaste installatie zitten: een vochtige buitenstopcontactdoos, een beschadigde leiding of sluimerende lekstroom van meerdere oude apparaten samen. Dat is diagnose-werk voor een elektricien met meetapparatuur.

Wanneer heeft u een elektricien nodig en wat kost dat?

Bel een elektricien in deze gevallen:

• De aardlekschakelaar klapt eruit terwijl alle groepen uit staan, of laat zich helemaal niet meer inschakelen.
• Het zoekschema wijst geen apparaat aan, of de uitval komt onregelmatig terug (bijvoorbeeld bij regen of alleen 's nachts).
• Er is een brandlucht, een schroeiplek, een bruin verkleurd stopcontact of een warme schakelaar in de meterkast. Schakel dan de betreffende groep (of de hoofdschakelaar) uit en laat het vandaag nog nakijken; dit zijn voorlopers van brand.
• Stoppen branden herhaaldelijk door of een groep valt steeds bij dezelfde normale belasting uit.
• U heeft nog een ouderwetse stoppenkast en wilt weten of die nog veilig en toereikend is.

De kosten: een elektricien rekent voor storingswerk doorgaans € 90 tot € 150 per uur inclusief voorrijkosten in de spoedsfeer; voor een reguliere afspraak op een werkdag ligt het uurtarief vaak op € 60 tot € 90 plus voorrijkosten. Een storingsdiagnose met meting en een kleine reparatie (bijvoorbeeld een stopcontact of schakelmateriaal vervangen) blijft daarmee meestal binnen € 150 tot € 350. Voor avond-, nacht- en weekendspoed geldt een toeslag van 25 tot 50 procent. Kunt u de betreffende groep uitgeschakeld laten en zonder die groep functioneren, dan is wachten tot een werkdag vaak de goedkoopste keuze; bij brandlucht of een volledig donkere woning is spoed het geld waard.

Vraag altijd vooraf naar tarief en voorrijkosten, en kies een erkend installateur: aan de elektrische installatie zelf mag niet iedereen zomaar sleutelen, en bij schade door ondeskundig werk kan ook de verzekering moeilijk doen.

Oude groepenkast: als de kast zelf het probleem is

Valt de stroom regelmatig uit zonder duidelijke boosdoener, dan is de groepenkast zelf soms het echte probleem, zeker in woningen met een installatie uit de vorige eeuw.

Signalen van een verouderde of te krappe groepenkast:

• Nog schroefzekeringen (stoppen) in plaats van installatieautomaten.
• Geen of maar één aardlekschakelaar voor het hele huis (moderne installaties spreiden groepen over meerdere aardlekschakelaars, zodat niet het hele huis donker wordt om één defect apparaat).
• Te weinig groepen voor modern gebruik: één keukengroep voor waterkoker, oven, vaatwasser en airfryer samen, of geen aparte groep voor de wasmachine.
• Uitbreidingsplannen die de kast niet aankan: een inductiekookplaat, laadpaal, warmtepomp of zonnepanelen vragen extra (soms driefase) groepen.
• Warmte, brom of schroeisporen in de kast: direct laten nakijken.

Het vervangen of uitbreiden van een groepenkast kost doorgaans € 850 tot € 1.750, afhankelijk van het aantal groepen, of er van één fase naar drie fasen wordt gegaan en de staat van de bestaande bedrading. Dat is geen klein bedrag, maar een moderne kast met voldoende aardlekschakelaars en groepen voorkomt niet alleen storing en ergernis: het is ook een veiligheidsverbetering. Op Installatieplatform.nl vindt u meer informatie over groepenkast-diensten en kunt u offertes aanvragen bij erkende installateurs die de kast beoordelen, adviseren over het aantal groepen en de vervanging in één dag uitvoeren.

Huurwoning: installatie is de verhuurder, eigen apparaten uzelf

Huurt u de woning, dan is de kostenverdeling bij stroomproblemen in de regel als volgt:

• De vaste elektrische installatie is de verantwoordelijkheid van de verhuurder: de groepenkast, aardlekschakelaars, bedrading, stopcontacten en schakelaars. Gaat daar iets kapot door ouderdom of een gebrek, dan meldt u dat bij de verhuurder en betaalt die de reparatie. Een verouderde of ontoereikende groepenkast vervangen is eveneens een zaak van de verhuurder. Structurele problemen (steeds uitvallende groepen door een te krappe installatie) meldt u schriftelijk als gebrek; bij uitblijvend herstel staan dezelfde routes open als bij ander achterstallig onderhoud, zoals de Huurcommissie bij een sociale huurwoning.
• Uw eigen apparaten zijn uw eigen verantwoordelijkheid. Blijkt uit het zoekschema dat uw eigen wasmachine of oplader de aardlekschakelaar laat uitschakelen, dan is reparatie of vervanging van dat apparaat voor uw rekening, en kan een onnodig voorrijbezoek van de monteur van de verhuurder in rekening worden gebracht.
• Kleine dingen zoals het resetten van schakelaars en het vervangen van een kapotte stop horen bij de huurder (kleine herstellingen).

Doorloop als huurder dus altijd eerst de eerste check en het zoekschema: is het de straat, dan belt u 0800-9009; is het een eigen apparaat, dan lost u dat zelf op; is het de installatie, dan meldt u het gebrek schriftelijk bij de verhuurder met een verzoek om herstel binnen een redelijke termijn. Bij acute onveiligheid (brandlucht, vonken) schakelt u de groep uit en eist u herstel met spoed.

Snel een erkende elektricien vinden

Samengevat: hele straat donker is 0800-9009 bellen en wachten (gratis), alleen uw huis is eerst zelf het zoekschema doorlopen, en pas daarna een vakman. Zo betaalt u nooit een voorrijtarief voor een lege thermostaatbatterij of een defecte waterkoker.

Is er wél een elektricien nodig, dan wilt u een erkend bedrijf en geen anonieme spoedservice met onduidelijke tarieven. Via Installatieplatform.nl vindt u gecontroleerde elektriciens bij u in de buurt: elk aangesloten bedrijf is geverifieerd op KvK-inschrijving en identiteit en wordt beoordeeld door eerdere klanten. U omschrijft de storing (wat valt uit, wat heeft u al geprobeerd), geeft aan of het spoed is, en ontvangt bij spoed vandaag nog reactie van beschikbare elektriciens in uw regio. Ook voor een offerte voor het vervangen van een verouderde groepenkast kunt u er direct terecht.