Cv-ketel maakt lawaai: borrelen, tikken of fluiten, wat betekent het?

Borrelen en gorgelen: bijna altijd lucht in de installatie

Een cv-installatie hoort bij normaal gebruik nauwelijks hoorbaar te zijn. Zodra u geluid opmerkt, is dat een signaal dat ergens in het systeem iets niet soepel verloopt, en het type geluid verraadt vaak al veel over de oorzaak: een borrelend geluid wijst op iets anders dan een schril fluitje, en een incidentele tik in de leiding is heel iets anders dan een harde klap uit de ketel zelf. Let bij het beluisteren op het moment (bij opstarten, continu, of alleen bij verwarmen), de locatie (ketel, leidingen of radiatoren) en het soort geluid; die combinatie is waardevolle informatie, ook voor een monteur.

Verreweg de meest voorkomende klacht is een borrelend, gorgelend of klotsend geluid vanuit de radiatoren of de leidingen. Dat wijst nagenoeg altijd op lucht die in het systeem is terechtgekomen, bijvoorbeeld na het bijvullen van water, na onderhoud, of gewoon geleidelijk in de loop van de tijd.

Lucht verstoort de doorstroming en zorgt voor precies dat borrelende geluid wanneer water en lucht door elkaar heen langs een radiator of leiding stromen.

Zo ontlucht u zelf de installatie

• Zet de verwarming aan en laat de radiatoren goed opwarmen.
• Begin bij de hoogste radiator in huis; lucht stijgt namelijk naar boven.
• Draai met een ontluchtingssleuteltje de ontluchtingsnippel voorzichtig open tot er een sissend geluid klinkt.
• Sluit de nippel zodra er een gestage straal water uit komt, zonder lucht.
• Herhaal dit bij elke radiator, van hoog naar laag, en controleer daarna de waterdruk op de ketel.

Zakt de druk na het ontluchten flink, vul dan bij via de vulkraan tot ongeveer 1,5 bar. Blijft het borrelen na een paar dagen terugkomen, dan zit er structureel lucht bij, bijvoorbeeld door een klein lek, en is een controle door een monteur verstandig.

Fluiten of een kokend geluid: vaak ketelsteen of kalkaanslag

Een hoog fluitje of een geluid dat lijkt op kokend water, rechtstreeks uit de ketel, wijst doorgaans op ketelsteen: kalkaanslag die zich binnenin de warmtewisselaar heeft afgezet. Op plekken waar kalk zich ophoopt, ontstaan lokaal hete plekjes waar het water letterlijk even kookt en stoombelletjes vormt, wat dat kenmerkende fluitende of borrelende geluid geeft.

Dit is met name een risico in gebieden met hard water en bij oudere ketels die nooit zijn ontkalkt of gespoeld. Naast geluid merkt u vaak ook dat de ketel minder efficiënt warmt en het gasverbruik geleidelijk oploopt, omdat de kalklaag als isolatie werkt.

Zelf kunt u hier weinig aan doen; het verwijderen van ketelsteen vraagt gespecialiseerde apparatuur en middelen die een monteur bij zich heeft. Wordt dit niet aangepakt, dan kan de warmtewisselaar op termijn beschadigen, wat een veel duurdere reparatie tot gevolg heeft dan een tijdige ontkalking of spoeling nu.

Zoemen of ruisen: de circulatiepomp te hoog ingesteld

Een aanhoudend zoemend, brommend of ruisend geluid, vaak wat dieper van toon, komt meestal van de circulatiepomp. Deze pomp zorgt dat het verwarmde water door de installatie rondgaat, en veel pompen hebben meerdere standen.

Staat de pomp op een hogere stand dan uw installatie nodig heeft, dan draait hij harder dan noodzakelijk en wordt het geluid goed hoorbaar, zeker in een stille slaapkamer of studeerkamer waar de leidingen langslopen.

Bij sommige ketels kunt u de pompstand zelf terugschakelen via het bedieningspaneel of een instelknopje op de pomp zelf; raadpleeg hiervoor de handleiding van uw ketel. Twijfelt u of dit veilig is bij uw type installatie, of verandert het geluid niet na het bijstellen, laat dit dan door een monteur controleren. Een verkeerd ingestelde pomp kost overigens ook onnodig stroom, dus een correcte instelling levert vaak een kleine besparing op.

Tikkende leidingen: uitzetting, bevestiging en resonantie

Een tikkend of krakend geluid dat vooral optreedt vlak nadat de verwarming aan- of uitgaat, komt meestal niet uit de ketel zelf maar uit de leidingen. Metalen leidingen zetten uit bij opwarming en krimpen weer bij afkoeling, en als een leiding ergens strak tegen een balk, muurdoorvoer of beugel schuurt, hoort u dat tikken of krakend geluid door het huis.

Dit is op zich onschuldig voor de werking van de installatie, maar wel hinderlijk, zeker 's nachts. Vaak zit het probleem bij een leidingbeugel die te strak om de buis klemt, een doorvoer door hout of beton zonder voldoende speling, of een leiding die tegen een andere leiding of vloerdeel aanligt.

Het verhelpen vraagt vaak precisiewerk: op de juiste plek een beugel losser zetten, een stukje isolatiemateriaal of rubber tussen leiding en bevestiging plaatsen, of een doorvoer iets ruimer maken. Weet u waar het geluid precies vandaan komt, dan kan een monteur dit gericht en relatief snel oplossen.

Klappen of ploffen: wanneer u direct een monteur belt

Er is één categorie geluiden waarbij u niet moet afwachten of zelf experimenteren: een harde klap, plof of dreun, vooral op het moment dat de brander ontsteekt. Dit wijst op een verstoorde ontsteking, bijvoorbeeld doordat gas zich even ophoopt voordat het alsnog ontbrandt, in plaats van direct en gelijkmatig te ontsteken.

Dit is een veiligheidskwestie. Een terugkerende plofontsteking kan wijzen op een vervuilde of verkeerd afgestelde brander, een probleem met de ontstekingselektrode of een storing in de gastoevoer, en kan in het ergste geval schade aan de ketel of een onveilige situatie veroorzaken.

Hoort u dit geluid, zet de ketel dan uit en bel dezelfde dag nog een monteur; dit is geen storing om af te wachten tot het vanzelf overgaat. Ruikt u daarbij ook nog gas, volg dan de bekende veiligheidsstappen: zet de gaskraan dicht, ventileer de ruimte, gebruik geen elektrische schakelaars of open vuur en bel direct het landelijke gasstoringsnummer 0800-9009.

Onderhoud voorkomt de meeste geluidsklachten

Een groot deel van de hier genoemde geluiden is met regelmatig onderhoud te voorkomen of in een vroeg stadium op te sporen. Bij een jaarlijkse onderhoudsbeurt controleert en reinigt de monteur de brander, meet hij de waterdruk en de staat van het expansievat, en signaleert hij beginnende ketelsteen voordat die tot fluitende geluiden of schade leidt.

Ook het zelf periodiek ontluchten van radiatoren, zeker aan het begin van het stookseizoen, voorkomt veel van het borrelende geluid dat anders in de loop van de winter ontstaat. Een installatie die goed is bijgevuld en ontlucht, blijft merkbaar stiller.

Woont u in een gebied met hard water, overweeg dan een waterontharder of een periodieke ontkalkingsbeurt; dat remt de opbouw van ketelsteen aanzienlijk af. Onderhoud is daarmee niet alleen een kwestie van comfort, maar ook van de levensduur van uw ketel en het voorkomen van kostbaardere reparaties later.

Offertes vergelijken via Installatieplatform.nl

Helpt ontluchten niet meer, heeft de ketel duidelijk last van ketelsteen, kunt u tikkende leidingen zelf niet lokaliseren, of wilt u bij een klapgeluid niet langer wachten: via Installatieplatform.nl vraagt u gratis en vrijblijvend offertes aan bij gecontroleerde cv-monteurs bij u in de buurt.

U beschrijft eenmalig het geluid en de situatie, en ontvangt tot drie offertes van gescreende vakmensen. Zo vergelijkt u prijs, beschikbaarheid en klantbeoordelingen rustig naast elkaar, in plaats van blind één bedrijf uit de zoekresultaten te bellen.

Hoort u een verontrustend geluid, of wilt u met een reguliere onderhoudsbeurt toekomstige storingen voorkomen? Vraag via Installatieplatform.nl vrijblijvend offertes aan en kies zelf de monteur die het beste bij uw situatie past.